W codziennych sprawach związanych z pieniędzmi znaczenie ma nie tylko i wyłącznie rodzaj wybranej usługi, niemniej jednak również sposób działania instytucji, która ją świadczy. W polskim sektorze bankowym funkcjonują podmioty o różnorakich formach organizacyjnych, a jednym z nich jest bank spółdzielczy. Jego charakter wynika głównie z tego, że funkcjonuje jako spółdzielnia, a nie jako typowa spółka akcyjna.
W strukturze takiej instytucji występują członkowie posiadający udziały, a ich prawa i obowiązki określają przepisy a także statut. Nie znaczy to natomiast, że każda osoba korzystająca z rachunku musi zostać członkiem. W praktyce klient i członek spółdzielni mogą być dwiema różnymi rolami. To rozróżnienie jest ważne, ponieważ umożliwia uniknąć częstego błędu polegającego na utożsamianiu samego posiadania konta z uczestnictwem w strukturze właścicielskiej banku.
Kiedy pojawia się pytanie, czym odbiega bank spółdzielczy od banku komercyjnego, warto rozpocząć właśnie od sposobu organizacji. W banku komercyjnym właścicielami są akcjonariusze, natomiast w banku spółdzielczym występują członkowie spółdzielni. Odmienna jest zatem nie tylko metoda prawna, ale też mechanizm związany z uczestnictwem właścicielskim. Z punktu widzenia osoby wykonującej przelew czy korzystającej z karty różnica ta może pozostać praktycznie niezauważalna. Bardziej widoczna staje się przy analizowaniu zasad członkostwa, organów banku a także sposobu podejmowania określonych decyzji. Warto też pamiętać, że bank spółdzielczy nadal wykonuje czynności bankowe i podlega regulacjom dotyczącym sektora bankowego. Nie trzeba więc traktować go jako instytucji o w pełni innym charakterze niż pozostałe banki.
Drugą kwestią jest skala a także sposób prowadzenia działalności. Bankowość spółdzielcza ma silne związki z lokalnymi społecznościami i przez lata była związana w głównej mierze z obsługą rolnictwa, małych przedsiębiorstw oraz klientów z mniejszych miejscowości. Aktualnie poszczególne banki mogą jednak w ogromnym stopniu się od siebie różnić. Jeden może działać na niewielkim obszarze, podczas gdy inny ma rozbudowaną sieć placówek i szeroki zakres obsługi elektronicznej. Nie warto więc wyciągać wniosków dotyczących konkretnego banku tylko na podstawie jego spółdzielczego charakteru. Przy rzeczywistym wyborze usługi znaczenie mają najmniejsze elementy zapisane w umowie i regulaminach. Tyczy się to w głównej mierze opłat za prowadzenie rachunku, zasad korzystania z karty, kosztów przelewów, warunków kredytowania czy dostępnych metod kontaktu z bankiem. Sama metoda organizacyjna nie przesądza o tych parametrach.
Istotnym elementem pozostaje także lokalność, która w sytuacji bankowości spółdzielczej może wpływać na sposób funkcjonowania instytucji, ale nie stanowi uniwersalnej zasady. Zakres działalności uzależniony jest od konkretnego podmiotu, jego wielkości a także przyjętego modelu organizacyjnego. Z punktu widzenia klienta ważne jest rozdzielenie informacji o rodzaju banku od oceny pojedynczej usługi. To, że dana instytucja jest spółdzielcza, mówi przede wszystkim o jej strukturze prawnej i właścicielskiej, jednak nie odpowiada samo w sobie na pytania o koszty, przystępność towarów czy sposób obsługi. Przy analizowaniu oferty trzeba więc sprawdzać obowiązujące dokumenty a także dokładnie określone warunki. Takie podejście ma znaczenie w szczególności wówczas, gdy porównywane są instytucje o różnej formie prawnej, ponieważ analogicznie wyglądająca usługa może być regulowana odmiennymi zasadami szczegółowymi.
Zobacz również: spółdzielczy bank.