Współczesne podejście do materiałów budowlanych uwzględnia nie tylko ich wygląd i parametry techniczne, lecz też pochodzenie oraz możliwość ponownego użycia. Dotyczy to w głównej mierze elementów drewnianych, które po zakończeniu eksploatacji budynku nie muszą być traktowane jako odpady. Drewno z odzysku może pochodzić z dawnych stodół, domów mieszkalnych, obiektów gospodarczych, magazynów czy zakładów przemysłowych.
W zależności od miejsca pochodzenia odbiega sposobem obróbki, wymiarami i stopniem zużycia. Część elementów była wcześniej ręcznie ciosana, inne mają ślady dawnych maszyn stolarskich albo charakterystyczne otwory po mocowaniach. Przy ponownym wykorzystaniu istotne jest rozpoznanie gatunku drewna, ponieważ poszczególne rodzaje różnią się twardością, ciężarem i reakcją na zmiany wilgotności. Nie zawsze można ustalić wszystkie właściwości materiału na bazie jego wyglądu. W przypadku elementów wykorzystanych do konkretnych zastosowań potrzebna może być dodatkowa ocena techniczna.
Jednym z zagadnień związanych z ponownym wykorzystaniem materiałów jest ich przechowywanie przed rozpoczęciem dalszych prac. Stare drewno, które zostało pozyskane w trakcie rozbiórki, nie powinno być od razu zamykane w pomieszczeniach lub wykorzystywane bez sprawdzenia jego wilgotności. Długotrwałe składowanie w nieodpowiednich ustaleniach może prowadzić do odkształceń, powstawania pleśni i dalszego niszczenia powierzchni. Istotne jest oddzielenie poszczególnych elementów a także zapewnienie im warunków umożliwiających stopniowe dostosowanie do otoczenia. W praktyce należy również zwracać uwagę na pozostałości metalowych łączników. Zardzewiałe gwoździe, śruby i fragmenty okuć mogą utrudniać późniejsze cięcie, frezowanie albo szlifowanie (zobacz więcej: Eiche aus Altholz). Ich usunięcie wymaga dokładności, ponieważ uszkodzenie krawędzi może ograniczyć możliwość wykorzystania deski albo belki w planowanym wymiarze. Niektóre ślady po dawnych mocowaniach pozostawia się jednak celowo, jeżeli nie wpływają na sposób użytkowania detalu.
W projektowaniu budynków i pomieszczeń można zauważyć różnorakie sposoby łączenia materiałów o odmiennym charakterze. Stare drewno w nowoczesnej architekturze pojawia się między innymi w przestrzeniach mieszkalnych, obiektach usługowych i budynkach o funkcji publicznej. Może być wykorzystywane jako okładzina ścienna, materiał na podłogi, fragment zabudowy sufitowej lub szczegół wyposażenia. W niektórych projektach pozostawia się wyraźne ślady wcześniejszego użytkowania, w innych powierzchnię poddaje się dokładniejszej obróbce. Decyzja uzależniony jest od charakteru całego wnętrza oraz funkcji, jaką ma pełnić dany detal. Istotne jest także ranking kolorystyczne (źródło: pavimento in quercia antica). Drewno o ciemnej, nierównomiernej powierzchni przeciwnie wpływa na odbiór przestrzeni niż jasne deski po częściowym zeszlifowaniu. Przy większych powierzchniach trzebw dodatku uwzględnić powtarzalność wzoru i rozmieszczenie poszczególnych fragmentów. Przypadkowy układ elementów może powodować widoczne różnice w ich szerokości i odcieniu, dlatego rozmieszczenie materiału często planuje się jeszcze przed montażem.
Osobnej uwagi wymaga przeznaczenie odzyskanego drewna w elementach mających kontakt z wodą, gruntem lub zmiennymi warunkami atmosferycznymi. W takich miejscach wcześniejsza historia materiału ma szczególne znaczenie. Belka, która przez lata znajdowała się wewnątrz suchego budynku, może inaczej reagować na warunki zewnętrzne niż drewno uprzednio użytkowane na elewacji. Nie powinno się zakładać, że naturalne postarzenie oznacza odporność na dalsze działanie wilgoci. Znaczenie ma także sposób utworzenia połączeń, odprowadzanie wody oraz możliwość późniejszej konserwacji. Przy wykorzystaniu drewna jako części konstrukcji niezbędne jest sprawdzenie jego przydatności do przenoszenia przewidzianych obciążeń. Nie wystarczy ocena wizualna ani przekonanie, że materiał przez wiele lat zachował pierwotny kształt. W projektach wykorzystujących elementy z rozbiórki powinno się uwzględnić również ograniczoną dostępność identycznych części, co może mieć wpływ na kolejność prac i ewentualne zmiany w pierwotnych założeniach.
Polecam: reclaimed wood.