Wykorzystanie drewna z dawnych budynków w projektach współczesnych

Wykorzystanie materiałów pochodzących z rozbiórek i demontażu dawnych obiektów wiąże się z koniecznością uwzględnienia ich wcześniejszego przeznaczenia. Elementy, które przez wiele lat pełniły funkcję części budynku, mogą mieć inne właściwości niż surowiec pochodzący z aktualnej produkcji. Drewno z odzysku występuje w różnorakich postaciach, od grubych belek stropowych i więźby dachowej po deski podłogowe, fragmenty drzwi czy elementy konstrukcji ściennych.

Każdy z takowych materiałów ma odmienną historię i wymaga osobnej oceny. W trakcie demontażu istotne jest zachowanie możliwie dużych fragmentów bez dodatkowego uszkadzania powierzchni. Nie zawsze udaje się to osiągnąć, szczególnie gdy połączenia były wykonane przy użyciu starych gwoździ, klejów lub zapraw. Sposób odzyskiwania elementów ma później wpływ na ich wymiary, wygląd i zakres możliwej obróbki. Warto też pamiętać, że drewno pochodzące z różnorakich budynków może różnić się gatunkiem, sposobem sezonowania a także stopniem naturalnego zużycia.

Przy ocenie materiału ważne jest zobowiązanie, które ślady powstałe w trakcie użytkowania mają znaczenie jedynie wizualne, a które wskazują na rzeczywiste osłabienie struktury. Stare drewno może posiadać otwory po dawnych mocowaniach, miejscowe pęknięcia, ślady cięcia ręcznego czy nierównomierne przebarwienia. Takie cechy nie muszą automatycznie oznaczać, że szczegół nie nadaje się do dalszego wykorzystania (warto zobaczyć: bois de récupération). Przeciwnie należy jednak traktować uszkodzenia spowodowane długotrwałym zawilgoceniem, rozkładem biologicznym albo działalnością szkodników. W przypadku belek i innych części konstrukcyjnych konieczne jest sprawdzenie ich rzeczywistej wytrzymałości, a nie tylko i wyłącznie ocena powierzchni. Problemem mogą być także pozostałości dawnych impregnatów i farb, których skład nie zawsze jest znany. Przed szlifowaniem lub cięciem warto ustalić, z jakimi powłokami ma się do czynienia. Ma to znaczenie zarówno dla sposobu prowadzenia prac, jak i późniejszego przeznaczenia odzyskanego materiału.

Zmieniające się podejście do projektowania budynków sprawia, że materiały z różnych okresów coraz częściej ukazują się w jednej przestrzeni. Stare drewno w nowoczesnej architekturze może pełnić funkcję dekoracyjną, użytkową albo konstrukcyjną, zależnie od jego parametrów i zaleceń projektu. Przykładem jest zastosowanie dawnych belek jako widocznych elementów stropu, desek rozbiórkowych do wykończenia ścian czy fragmentów drewna w zabudowie meblowej. W takich realizacjach ważne jest zachowanie odpowiednich proporcji. Zbyt duża liczba elementów o wyraźnie zużytej powierzchni może sprawić, że wnętrze będzie wyglądało ciężko, dlatego często łączy się je z prostymi formami i jednolitymi płaszczyznami (warto także zobaczyć: madera recuperada). W architekturze zewnętrznej trzeba jednakże uwzględnić wpływ promieniowania słonecznego, opadów i wahań temperatury. Materiał wykorzystany na elewacji pracuje przeciwnie niż drewno znajdujące się wewnątrz budynku. Różnice te wpływają na wybieranie zabezpieczeń, sposób mocowania a także potrzebę pozostawienia odpowiednich szczelin.

Osobnym zagadnieniem jest dostosowanie odzyskanych elementów do wymiarów współczesnych projektów. Dawne deski i belki na prawdę bardzo często mają niestandardowe przekroje, a ich długość może być ograniczona przez sposób wcześniejszego montażu albo uszkodzenia powstałe podczas demontażu. W efekcie projektowanie z wykorzystaniem takiego materiału wymaga uwzględnienia dostępnych wymiarów już na etapie planowania. Czasami trzeba zmienić rozstaw elementów, podzielić większą powierzchnię na mniejsze fragmenty lub zastosować dodatkowe połączenia. Znaczenie ma także różnorodność kolorystyczna. Wręcz deski pochodzące z jednego obiektu mogą mieć odmienne odcienie, zależnie od miejsca, w którym były zamontowane, a także stopnia ich kontaktu ze światłem i wilgocią. Ujednolicenie powierzchni nie zawsze jest możliwe bez usunięcia znacznej części warstwy zewnętrznej. Z tego względu zakres obróbki powinien wynikać z założonego efektu i stanu poszczególnych elementów, a nie z potrzeby nadania wszystkim identycznego wyglądu.

Więcej informacji na stronie: old oak.