Procedury sanitarne w kuchni – powiązanie z zasadami HACCP

Zmiany w menu, sezonowość produktów czy wprowadzenie nowego urządzenia kuchennego mogą wpływać na sposób postępowania z żywnością. Każda taka modyfikacja wymaga sprawdzenia, czy dotychczasowe zasady kontroli wciąż odpowiadają warunkom pracy. System HACCP nie jest dokumentacją przygotowywaną raz i pozostawianą bez przeróbek.

Powinien uwzględniać aktualne procesy zachodzące w zakładzie, oraz zagrożenia związane z konkretnymi surowcami i metodami ich przetwarzania. Znaczenie ma w głównej mierze sposób przygotowywania potraw z jaj, mięsa, ryb i produktów mlecznych, ponieważ poszczególne grupy żywności wymagają odmiennych warunków przechowywania oraz obróbki. Właściwe rozpoznanie tych różnic stanowi jeden z elementów, na których opiera się wdrażanie HACCP. Analiza powinna obejmować też sytuacje nietypowe, tj. awaria chłodni, przerwa w dostawie energii czy opóźnienie transportu składników.

Ważną częścią organizacji pracy jest zobowiązanie zasad dotyczących przyjmowania i magazynowania towaru. W praktyce kontrola dostawy nie powinna ograniczać się do sprawdzenia zgodności zlecenia z dokumentem przewozowym. Należy zwrócić uwagę na stan opakowań, oznaczenia, daty przydatności oraz warunki transportu, jeżeli już mają znaczenie dla danego produktu (sprawdź również informacje na stronie: wdrażanie haccp). Po przyjęciu surowce powinny trafić do odpowiednich miejsc przechowywania, z uwzględnieniem wymogów temperaturowych i zasad oddzielania poszczególnych grup żywności. W obszarze gastronomia i HACCP ważne jest również kontrolowanie rotacji zapasów. Produkty przyjęte przedtem powinny być wykorzystywane zgodnie z przyjętym sposobem organizacji magazynu, z uwzględnieniem ich terminów przydatności. Nie można a dodatkowo zakładać, że samo oznaczenie daty rozwiązuje problem testom. Pracownik powinien mieć świadomość tego, jak postąpić z produktem o uszkodzonym opakowaniu, nieczytelnym oznaczeniu lub nieprawidłowej temperaturze przechowywania. Takie przypadki wymagają określonego sposobu oceny i udokumentowania podjętej wyborów.

Osobnym zagadnieniem jest kontrola alergenów, która ma znaczenie przy przygotowywaniu potraw z różnorakich składników. Nawet jeżeli już receptura nie przewiduje zastosowania określonego alergenu, może dojść do jego przypadkowego przeniesienia przez wspólne narzędzia, powierzchnie robocze albo niewłaściwie przechowywane produkty. Dlatego procedury powinny uwzględniać sposób oznaczania surowców, organizację stanowisk a także zasady czyszczenia sprzętu wykorzystywanego do przygotowywania różnorakich dań. Ważne jest także przekazywanie informacji między osobami przyjmującymi zlecenia a pracownikami kuchni. Błąd na tym etapie może wynikać nie z samego składu potrawy, lecz z nieprecyzyjnej komunikacji albo braku aktualnych informacji o recepturze. W dokumentacji HACCP warto zatem uwzględnić sposób postępowania w sytuacji zmiany składników, zastąpienia produktu innym albo przygotowania dania na indywidualne zamówienie. Powinno się pamiętać, że wykaz alergenów i zasady informowania konsumentów podlegają odrębnym wymaganiom prawnym, które należy uwzględnić w organizacji działalności.

Podczas budowy dokumentacji można korzystać z materiałów pomocniczych, takich jak wzory haccp, przykładowe karty kontroli czy instrukcje dotyczące higieny. Ich treść powinna jednak zostać zweryfikowana pod kątem rzeczywistych warunków panujących w kuchni. Szczególnej uwagi wymagają formularze, które zawierają ogólne zapisy bez wskazania częstotliwości kontroli, osoby odpowiedzialnej i sposobu reagowania na wykryte odstępstwa. Samo wypełnienie rubryk nie daje pełnego obrazu sytuacji, jeżeli nie wiadomo, czego dotyczył pomiar i jakie działania podjęto po uzyskaniu nieprawidłowego wyniku. Dokumentacja powinna umożliwiać odtworzenie przebiegu testom, dlatego istotne są daty, czytelne wpisy oraz informacje o ewentualnych korektach. Przydatne jest też okresowe sprawdzanie, czy pracownicy korzystają z aktualnych wersji rozpiski. Zmiana receptury, dostawcy albo układu pomieszczeń może wymagać przeróbek wcześniejszych zapisów. W ten sposób dokumentacja pozostaje powiązana z faktyczną organizacją pracy, zamiast opisywać procesy, które nie są już wykonywane.

Zobacz więcej: gastronomia.